 |
| . |
| Biz çevirmenler olmadan işimizi sürdüremeyiz
|
| . |
|
 |
|
 |
|
 |
|
 |
|
Yayıncılık bir ekip işidir. Bu ekipte çok çeşitli yetenekte insanlar birlikte çalışarak ortaya bir eser çıkarır. Yayıncılıkta en önemli unsur eser sahibidir. Yazar olmadan yayıncılık olamaz.
Yabancı dildeki eserlerde yazardan sonraki en önemli unsur çevirmenlerdir. İyi çevirmenlerle çalışmayan yayınevlerinin başarılı olması imkansızdır.
Başarmaya çalıştığımız işlerde çevirmenler oldukça önemli bir görev üstlenir. Ekibimizin en önemli üyelerinden birisidirler. Fakat birçok durumda iletişim eksikliği yüzünden çatışmalar yaşamaktayız. Çatışmaların başlangıçtan itibaren önlenmesi mümkündür. Sadece karşı tarafı dinlemek çatışmaları çoğu zaman doğmadan önler. Çoğu zaman elimizde çevrilmesi gereken eserler bulunmakta. Eğer bu eserlerin çevirisinde bizimle çalışmak isterseniz LÜTFEN BU YAZIYI SONUNA KADAR OKUYUNUZ! Takip eden metin, bizim sizinle olan ilişkimiz hakkında çok önemli detayları içerir.
Bir çevirmende aradığımız özellikler özetle şunlardır.
Hızlı çeviri yapması : Çevirmenlere ücretlerini çevrilen eser başına vermekteyiz. Geçen zaman için ücret vermiyoruz. Çevirmen bir eseri 15 günde çevirebiliyorsa, aynı eseri 2 ayda çevirebilen çevirmenden 4 kat fazla kazanıyordur. Eğer çevirmenlerimiz uygun bir miktar para kazanamıyorsa iş ilişkimizin sağlıklı ve uzun sürmesi imkansızdır. Çevirmenlerimizin kazançlarının iyi olmasını istiyoruz. Bu da çevirmenlerin çeviri hızından geçmektedir.
Yazarın eserine saygılı olması : Yazarın anlatmak istediği şeylerin değiştirilmesine, cümlelerinin bazılarının kırpılmasına, söylediği şeyler dışında yeni şeyler eklenmesine hoşgörüyle bakmıyoruz. Genelde kişisel gelişim, sağlık ve bilim kitapları yayınladığımız için yazarların her kelimesi bizim için önemlidir.
İnsanın hata yapmasının normal olduğunu kabul etmesi : Yapılan çevirilerde metinlerin yaklaşık %20 sinde ufak ile orta boy hatalar bulunmaktadır. Bu hataların bulunması çok normaldir. Çevirmenin gönderdiği metnin hatasız olduğunu iddia etmesine, editörün metni düzeltmesine karşı çıkmasına hoşgörü göstermiyoruz. Özellikle edebiyat dışı eserlerde yaptığı çevirinin sanat olduğunu, bu sanatla oynanmaması gerektiğini söyleyen çevirmenlerle hiçbir şekilde iş ilişkisi içinde olamayız. Referans, sağlık ve bilimsel kitaplarda çevirmenler yazarın yazılarını Türkçeye en doğru şekilde çevirmekle yükümlüdürler. Sanat yorum demektir. Yazarların yazılarına yorum yapılmasını istemiyoruz.
Çeviri süresince yayınevi ile bağlantılı olması : Çeviriler yapılırken her 2 günde bir çevirmenden çevirdiği bölümleri istiyoruz. Çeviriler yabancı dil bilen editörümüz tarafından düzenlenir. Yapılan hatalar düzeltilir. Hatalar çevirmene de iletilir. Amaç suçlama değil, çeviri sürecinin kolaylaştırılmasıdır.
Teknolojiyi kullanması : Şirketimiz teknolojiyi kullanarak yapılan işin verimini ve kazancı arttırmayı amaçlamaktadır. Çevirmene kitaplar büyük oranda elektronik ortamda Adobe pdf veya Word dökümanı olarak iletilir. Çevirmenden yaptığı çeviriyi Word dökümanı olarak iletmesi istenir. Bütün iletişim e-mail ve msn üzerinde gerçekleşir. En büyük hedef, çeviri süresini azaltarak çevirmen kazancını arttırmaktır. Bu amaçla çok gelişmiş bir çeviri sistemi kullanılmasını istemekteyiz. Sistemin ayrıntıları aşağıda da bulunmaktadır.
İşbirliği ve ekip çalışması yeteneklerinin gelişmiş olması : Ekibimizde yeralan çevirmen, çeviriyi yaparken, takıldığı ve zorlandığı bölümlerde editörümüzden yardım almalıdır. Bizim çalışmalarımızda 1 + 1 her zaman 3 yapmaktadır. Çeviri yüksek derecede düşünsel güç istediği için ekip çalışmasıı çeviri üzerinde çok iyi sonuç verir. Ekibimizde yer alacak çevirmenimizin bizimle sürekli iletişim içinde olmasını arzularız. Bu sayede her türlü çatışma, gecikme ve hatadan korunabiliriz.
Çevirmenimizin uygulamasını arzuladığımız teknolojik çeviri sistemi şöyledir
 1 - Çeviri metninin bir paragrafını Word belgesine yapıştırın. Yapıştırdığınız metni seçerek denetleme dili olarak İngilizce'yi seçin.
Burada amacımız, orjinal metinde varsa bir problem bunu görmek ve çeviriyi yaparken bunu da göz önünde bulundurmak. Ancak Word bazen yanlış bir şekilde doğru kelimelerin altını çizebilir. Ayrıca ikileyen kelimelerin altını, mesela "hemen hemen" gibi otomatik olarak çizer.
 2 - Çeviri metnini cümle cümle ayıralım.
Amacımız, cümleleri ayırarak karmaşayı yoketmek. Cümleleri diğer cümlelerden ayırarak karmaşayı ve dikkat dağınıklığını önlüyoruz. Tamamen "böl ve yönet" mantığı güdüyoruz :) Cümleleri ayırmak için . (nokta) ,? (soru işareti) ve ! (ünlem) lerin yerlerini tesbit etmemiz gerekiyor. Bu da bir iş demektir. Bu tesbit işini Word ün "Bul" komutu ile yapabilirsiniz. Bu yöntemin ayrıntısı aşağıdaki "Detaylı Yardımcı Teknikler" bölümündedir.
 3 - Çevirilecek metnin üzerine bir boşluk açıyoruz ve buraya ilk cümlemizin Türkçesini yazmaya başlıyoruz. Cümleyi seçip dil olarak Türkçe'yi seçmeyi unutmuyoruz ki Word bizim için yazım denetimi yapsın. Çeviri yaparken kaçınımaz olarak yanlışlıklar yapacağız. (Örneğin bu cümlede bir tane yaptık gerçekten) Harfleri eksik yazacağız, bazı kelimeler hatalı olacak. Bunların yaklaşık %90 ını Word bizim için yakalayacak. Geri kalanın bir kısmı bizim gözümüze takılacak, kalanını editör temizleyecek. Malesef kaçınılmaz olarak küçük bir miktarını da okuyucu ayıplayacak. Sayfa başına en fazla bir adet ufak tefek yazım yanlışı tolere edilebilir diye düşünüyorum.
Size komik gelebilir ama hiçbir şekilde yanlış yapmadığını savunan tercümanlarımızı İngiltere yerine İngletere yazdıklarını, ve metinde bu gibi yanlışların çok fazla olduğunu, gönderdikleri e-mailleri kanıt olarak göstererek ikna etmek zorunda kaldığımız durumlar olmuştur. Bunu yapmak zorunda kaldık çünkü tercüman metninde yanlışlık olmadığında ve editörün değişikliklerine tamamen karşı olduğunda ısrarcıydı.
4 - İşte en can alıcı bölüm. Metinde anlamını bilmediğimiz, veya şüpheye düştüğümüz kelime olması çok normaldir. Çoğu durumda özel isimler, kısaltmalar, terimler kullanılmaktadır. Bu gibi durumlarda en büyük yardımcımız olan Babylon'a başvurmak kaçınılmazdır.
Dikkat! Babylon bir sözlük değildir. Bir programdır ve içinde sözlükler, ansiklopediler ve thesauruslar (eşanlamlılar sözlüğü) bulunur.  Aynı zamanda internette, kendi veritabanındaki yüzlerce sözlükte (bir sözlük değil, yüzlerce sözlük) ve ansiklopedide terimi arar. En büyük sözlükleri (Larousse, Concise Oxford, Merriam-Webster Collegiate) içerdiği gibi çeşitli mesleki sözlükleri (Tıp, Biyoloji, Hukuk, Ticaret, Bilgisayar) içerir. Britanica gibi ansiklopedilerden bilgiler gösterir. Ve çok güçlü bir özellik olarak dünyada kullanılan en geniş bilgi ansiklopedisi olan Wikipedi'nın her dilinde sonuç gösterebilir. Bunları gösterirken inanılmaz bir hız sergiler.
Bir kelimenin, terimin veya özel ismin mümkün olan bütün anlamlarını Babylon'u kullanarak görebilirsiniz. Benim bu program için kullandığım tuş CTRL + Sağ Fare Tuşudur. Herhangi bir kelimenin üzerine fare ile gelip kelimeyi CTRL + Sağ Fare Tuşu ile tıkladığımda hemen Babylon açılır ve ilk önce hafızasındaki ve sonra da internetteki bütün sonuçları alt alta gösterir. Kelimenin anlamını bulamamanız neredeyse imkansızdır. Klasik basılı sözlüklerde bulabileceğiniz bilginin 10 katını 10 da bir zamanda ekrana gösterir. Cümle içinde anlamını bilemediğiniz kelimeleri tekrar tekrar bakarak uygun bir kombinasyon oluşturmanız gerektiğinde, yani bir kelimeye birden fazla kez geri dönüp baktığınızda ise Babylon size klasik sözlük yönteminden zaman olarak dakikalar kazandıracak, ayrıca çok daha kesinlikte ve doğru bilgiler verecektir. Ansiklopedik bilgide ise daha da rakipsizdir.
Örneğin aşağıda Richard Dawkins'in çok ünlü kitabı Tanrı Yanılgısı'ndan bir metin görünmektedir. Metin çok karmaşık bilimsel terimlerle birlikte, İngiliz ve Amerikan kültürlerine çok çeşitli göndermeler içermektedir. Bu çeviriyi yapmak için ya bu konularda çok bilgili olmak gerekir ya da Babylon'u kullanmak.
Görüldüğü gibi bilimsel bir terim olarak MEME kelimesi kullanılmıştır. Bu kelimeyi tıkladığımızda ise saniyeler içinde herşey netleşmekte, kelimenin bilimsel bir terim olduğu ortaya çıkmaktadır.
Bir sokak satıcısı edasıyla yazımıza devam edelim. Babylon'un yetenekleri bu kadarla sınırlı değildir. Bir kelimenin anlamını göstermek için tıkladığımız zaman Babylon, kelimenin önündeki ve arkasındaki kelimeleri de analiz ederek, kelimelerin bir kalıp veya deyim oluşturup oluşturmadığını araştırır. Bunu yaparken geçen zaman birkaç saniye ile sınırlıdır ve eğer kelime bir kalıp veya deyim içinde kullanılmışsa hemen bu bilgi bize gösterilir.
Biz bir kelimeyi anlamaya çalışırken aslında bunun bir deyim olduğu ortaya çıkmıştır.  İngilizcede bir arada kullanılarak değişik anlamlar üreten binlerce kalıp vardır. Bunlarla klasik sözlüklerle başetmek imkansızdır. Dili mükemmel bilmeyen birisinin Babylon olmadan hata yapmaması imkansızdır. Ayrıca görüldüğü gibi Babylon her türlü terimi, özel ismi ve ansiklopedik bilgiyi bulmakta başarılıdır.
Tekrar belirtmekte fayda var, cümle içindeki değişik kelimelerin anlamını kontrol etmeniz saniyeler almakta, dakikalarca zaman harcayıp sözlükten bakmanızdan çok daha doğru ve geniş bilgi alınmaktadır.
Eğer bir şekilde aranan kelime Babylon'da bulunamadıysa, Google ile aratılması gerekir.
5 - İlk cümlemizi tercüme ettikten sonra, cümlenin orjinal metnini aşağıdan silerek bir sonraki cümleye geçeriz.  Metinde yazarın, italik, kalın (bold), altı çizgili ve tırnak içinde yazdığı kelimeleri Türkçe metne yansıtmanız editörümüze kolaylık sağlamaktadır. (Pembe işaretli yerlerde olduğu gibi) Fakat paragrafların şekillerini benzetmeye, yazı tipini aynı yapmaya, biçim ve şekli benzetmeye çalışmanıza gerek yoktur. Bizim için metnin doğru çevrilmiş olması oldukça yeterlidir ve en önemli unsurdur.
Ayrıca görüldüğü gibi Word bir yazım hatamızı tesbit etmiştir. (turunucu işaretli) Şunu da belirtmeliyiz ki Word nadir de olsa bazen doğru kelimelerin altını çizmektedir.
Detaylı Yardımcı Teknikler.
Bu bölümün içeriği ileriki günlerde hazırlanacaktır.
Kaynaklar
Wikipedia Özgür Ansiklopedisi (Türkçe)
Wikipedia Özgür Ansiklopedisi (Uluslararası)
Babylon Web Sitesi (Siteden 30 günlük bir deneme sürümü de indirebilirsiniz)
Babylon Wikipedia Bağlantısı Türkçe (Kullanmak için Babylon'u kurmuş olmanız gereklidir.)
Babylon Wikipedia Bağlantısı İngilizce (Kullanmak için Babylon'u kurmuş olmanız gereklidir.)
Metni sonuna kadar okuduğunuz için teşekkür ederiz.
|
|
|
 |
|
 |
|
|
